Nhà thờ Tộc Trương

Được xây dựng vào năm 1840 dưới triều Nguyễn, nhà thờ bao gồm các phần nhà ở sinh hoạt, nhà thờ tộc và cổng. Khu nhà ở được che bởi các bức vách bằng tre phục vụ cho mục đích sinh hoạt. Ngày xưa, trong khuôn viên nhà thờ còn có nhà cho những người hầu ở. Xung quanh nhà thờ cũng có nhiều ngôi nhà tương tự. Di tích này đã được bảo tồn rất tốt và được tu bổ vào năm 2002.

Nhà thờ tộc Trương Số 69/1 Phan Châu Trinh

Báu vật trong ngôi nhà cổ
Phải đến khi được UNESCO khu vực châu Á – Thái Bình Dương tặng Giải thưởng Công trạng (Award of Merit), những kỷ vật độc đáo tại ngôi nhà thờ tộc Trương ở 69/1 Phan Châu Trinh (Hội An, Quảng Nam) mới dần được biết đến.
Ngôi từ đường trên đất khách

Giữa thế kỷ XVIII, trong số những người Trung Hoa không muốn sống dưới triều nhà Thanh nên bỏ sang Việt Nam thần phục Chúa Nguyễn, có một người tên là Trương Mậu Viễn (xã Cảnh Khanh, Nhị Đô, huyện Chiếu An, phủ Chương Châu, tỉnh Phúc Kiến). Ông Trương sang định cư tại làng Minh Hương, Hội An thuộc xứ Đàng Trong, trở thành đệ nhất thế tổ của dòng họ Trương – dòng họ đang truyền giữ ngôi nhà thờ độc đáo bây giờ.

Đến thế hệ cụ tổ thứ 3 Trương Chí Cẩn, Binh bộ chủ sự tại triều Nguyễn dưới thời vua Minh Mạng, việc xây dựng “từ đường Trương Đôn Hậu” mới được đặt ra. Tháng 11.1840, năm Minh Mạng 21, cụ Trương Chí Cẩn đã đặt viên đá móng đầu tiên tại khuôn viên rộng mỗi bề đến vài trăm mét, ở vị trí từ đầu kiệt Sica (hẻm phố đường Lê Lợi ngày nay) kéo dài qua khỏi đường Phan Châu Trinh.

Từ đường Trương Đôn Hậu trở thành công trình được nghệ nhân tài hoa xứ Quảng gia công đặc biệt. Các nghệ nhân làng mộc Kim Bồng chạm trổ cột, kèo, rui, sườn cùng các bức hoành với những hoa văn kỹ xảo độc đáo. Một số tay nghề mộc xuất sắc nhất được chọn cẩn những chữ, hoa văn phù hợp với lối kiến trúc Á Đông. Riêng đá lót nền được đặt mua tại vùng Non Nước – Ngũ Hành Sơn (TP Đà Nẵng) chuyển vào…

Họa sĩ Trương Bách Tường ( đời thứ 8 ) cạnh cáng khiêng võng của cụ tổ đời thứ 3, phía sau là hai câu đối 18 chữ

Đến năm 1906, phố cổ Hội An quy hoạch mở rộng. Ông Trương Đồng Hiệp, quan Huấn đạo Quảng Nam (quan coi về giáo dục) – vị tổ thứ 4 – đã cho di chuyển, bố trí lại từ đường trên khuôn viên hẹp hơn. Từ đường gồm 3 nhà: chính giữa là điện thờ tổ tiên, bên tả dành cho gia đình tộc nhân quản lý từ đường, bên hữu dành cho cháu trai tộc trưởng ở để phụng tự tổ tiên.

Dấu ấn thời gian

Trải bao dâu bể, ngôi từ đường hiện vẫn lưu giữ nhiều bảo vật. Ít người biết rằng, thông tin về thời điểm cụ tổ thứ 3 chính thức bỏ viên đá móng đầu tiên (lúc 5 giờ sáng ngày mồng 5 tháng 10 năm Canh Tý, tức ngày 28.11.1840) đã được khắc ngay trên cây trùng lương ở gian chính điện (nằm bên dưới cây thượng lương). Chính “dấu vết” lưu giữ nguyên vẹn từ năm 1840 này mà công trình đương nhiên được thừa nhận về niên đại, giá trị kiến trúc.

Vào thăm khu nhà chính điện, ngay ở gian khách (bên ngoài), bên tả có treo ảnh thờ quan Huấn đạo Trương Đồng Hiệp. Đặt phía trước là hai cáng khiêng võng của ông. Treo hai bên là đôi câu đối: “Mậu thừa chí đồng hoài đình duy bách thế/Hiếu hữu truyền hậu tự phái diễn vạn niên”. Đây được xem là “bảo vật” của dòng họ, do ông Trương Chí Cẩn (tổ đời thứ 3) đặt ra để con cháu các đời dùng làm chữ lót, mỗi đời một chữ. Ông kế thừa 3 chữ sẵn có (Mậu, Thừa, Chí) rồi đặt thêm thành hai câu đối 18 chữ, mỗi chữ đều có một ý nghĩa riêng cho 18 đời. Nay thì con cháu họ Trương đang ở vào đời thứ 6 đến thứ 10, tương ứng với các chữ lót từ Trương Đình đến Trương Hiếu.

Dẫn chúng tôi vào thăm gian chính điện, họa sĩ Trương Bách Tường ( thế hệ thứ 8 ) đặc biệt lưu ý bức hoành phi lớn từ năm Minh Mạng thứ 15, tức có trước khi khởi công xây dựng từ đường, đến nay vẫn bảo quản nguyên vẹn. Rất nhiều kỷ vật đã từng chịu cảnh lưu lạc trong chiến tranh, nhiều tấm liễn phải giấu xuống ao mới may ra được bảo toàn. Ngôi nhà bên tả, có một bức hoành phi lớn “Tiết hạnh danh văn”, do vua Bảo Đại ban tặng cho người vợ của vị tổ thứ 5…

Xem thêm:

1. Nhà thờ cổ tộc Trần – Hội An Nhà thờ tộc Trần tại số 21 Lê Lợi là...
2. Nhà cổ Tấn Ký – Ngôi nhà cổ nhất Hội An Được xây dựng từ hơn 200 năm trước đây, ngôi...
3. Nhà số 113, 115 và 117 Nguyễn Thái Học Ở lối vào phía Tây của khu phố kiến trúc...
4. Nhà số 85 – Trần Phú Nhà cổ số 85. Qua các kết quả khai quật...
5. Nhà số 77 Trần Phú Ngôi nhà số 77 Trần Phú trước đây là nơi...
6. Nhà cổ – số 48 – Trần Phú Nằm cạnh Hội quán Phúc Kiến, di tích là một...
7. Nhà cổ số 04 và 06 đường Nguyễn Thị Minh Khai Nhà cổ số 04 và 06 đường Nguyễn Thị Minh...
8. Kho tàng cổ vật ở nhà cổ Diệp Đồng Nguyên Nhà cổ Diệp Đồng Nguyên- nơi được nhiều du khách,...
9. Nhà Diệp Đồng Nguyên Hội An Ngôi nhà này được xây dựng vào cuối TK XIX...
10. Nhà cổ Phùng Hưng Nhà cổ Phùng Hưng – Hội An | Địa chỉ:...
11. Nhà cổ Quân Thắng Nhà cổ Quân Thắng – Hội An | Địa chỉ:...
12. Xưởng thủ công mỹ nghệ và biễu diễn nghệ thuật dân gian Số 9, Nguyễn Thái Học, Thị xã Hội An, Tỉnh...
13. Nhà hàng Vạn Lộc Vạn Lộc là một trong những nhà hàng có tuổi...
14. Nhà hàng Vĩnh Hưng Nhà hàng Vĩnh Hưng nằm ngay góc của một ngã...
15. Hội quán Phúc Kiến Tọa lạc ở số đường Trần Phú, Hội An,...