Ngày xuân thưởng thức bánh Tổ Hội An

TTO – Những ngày Tết, trong các thứ bánh trái đặt lên bàn thờ tổ tiên của người Quảng Nam thường không thể thiếu món bánh tổ. Thứ bánh như là cái cớ để nhắc nhở nhau về nguồn cội “Chim có tổ, người có tông”.

Nhiều địa phương ở Quảng Nam đều làm bánh này. Nhưng ngày trước, ai đi mua, sắm Tết cũng thích ghé chợ Phố mua cho được bánh tổ Hội An. Trước cúng ông bà, sau dùng để thưởng thức.

Bà Nguyễn Thị Hường, Tết Bính Tuất này tròn 68 tuổi, ở khối phố 2, phường Cẩm Phô Hội An tự hào đây là món đặc sản gia truyền mà gia đình bà ba đời nay vẫn còn giữ nghề. Bà Hường tỉ mẩn vừa làm, vừa giảng giải:

Bánh tổ là loại bánh làm bằng bột nếp và đường. Nếp phải chọn loại tốt, dẻo và thơm, phơi thật khô rồi đem giả (ngày nay thì xay) thành bột. Đường làm bánh tổ là đường bát Quảng Nam (loại đường nấu thủ công, đổ vào bát ăn cơm, chờ cho cứng lại mới đem dùng (nên có tên là đường bát ).

Đường đem “thắng” cho thật kỹ, loại bỏ hết tạp chất và thêm ít gừng tươi cho thêm hương vị, nếu khách thích đặt làm bánh tổ màu trắng thì làm bằng đường kết tinh. Bột, đường sau đó được trộn với nhau và được nhồi, đánh (bà Hường gọi là “giố” bột) thật kỹ.

Điểm quan trọng ở khâu này (mang tính quyết định đối với việc làm ra cái bánh tổ và trở thành kỹ thuật riêng của người Hội An là “lấy trùng”. Tức là tính toán để bột đường khi đã trở thành bánh thì không bị đặc, không bị nhão (bánh hỏng).

Trộn bột, đường với nhau và nhồi Đổ nguyên liệu vào một cái “đài” làm bằng lá chuối tươi

Thứ nguyên liệu sền sệt này bây giờ được đổ vào một cái “đài” đã được làm bằng lá chuối tươi và dùng tăm tre vót nhọn ghim kín mép lá. Chiếc “đài” bằng lá chuối bây giờ lại được đặt vào một rọ (khuôn) đan bằng tre để giữ cho bánh không bị biến dạng.

Các khuôn bánh sau đó được đặt lên một tấm vỉ tre. Cứ 12 bánh xếp một vỉ. Lần lượt xếp từng vĩ vào nồi. Tất cả 6 vĩ/ nồi, cách nhau bởi hai thanh gỗ đan chéo nhau. Bánh tổ đem hấp liên tục trong 3 giờ thì chín, vớt ra để nguội. Nếu khách có nhu cầu bỏ mè thì khi vớt ra, người chủ nhanh tay rắc mè đã rang chín, làm sạch vỏ lên mặt bánh cho dính lại.

Đặt khuôn bánh lên một tấm vỉ tre và từng vĩ vào nồi

Cuối cùng, đem bánh ra phơi nắng độ hai hôm cho bốc hơi lượng nước ít ỏi trong bánh. Rồi đem ra chợ bày bán hoặc bỏ sĩ cho bạn hàng.

Đặc trưng của bánh tổ Hội An là vừa dai vừa dẻo, hương vị đậm đà thơm ngon, có thể để được lâu. Khi ăn, có người thích cứ lấy cái bánh tổ xắt ra từng miếng và ăn ngay. Có người lại thích nướng trên bếp than hồng cho mềm đi rồi mới ăn. Nhưng cách nhiều người thích nhất là xắt miếng và chiên với dầu phộng.

Miếng bánh tổ béo ngậy, thơm lừng mùi đường, mùi gừng, mùi nếp. Bỏ miếng bánh tổ vào miệng, nhai và nuốt đến đâu cảm giác vị ngọt, thanh lan toả đến đó. Đậm đà lắm. Thú vị lắm. Có lẽ cũng bởi thế mà dù bị bao nhiêu loại bánh kẹo công nghiệp lấn át nhưng bánh tổ Hội An vẫn sống mãi cùng quê hương mỗi độ Xuân về, Tết đến.

Bài và ảnh: HOÀNG DUY

Xem thêm:

1. Bánh Su Suê Bánh su sê còn có tên gọi là bánh phu...
2. Bánh ít lá gai phố cổ Hội An Với nhiều người Hội An xa xứ, ký ức về...
3. Một số món ăn dân dã ở Hội An Một số hình ảnh giới thiệu một vài món ăn...